Ni parolu pri tempo! Vi eble rimarkis ke mi tradukas la frazojn malsame: foje ili parolas -as-e, foje -is-e, foje -os-e. Mi faras tion ĉar baze, tokipona frazo ne enhavas informon pri tempo, do la tempo povas esti iu ajn! Sed kompreneble, ni povas elekti specifigi, per temporilataj vortoj.
Ni lernu kelkajn el ili:
tenpo
tempo, fojo, momento, situacio
tempo, fojo, momento, situacio
sike
ronda, ripetanta, ĉiujara; cirklo, pilko
ronda, ripetanta, ĉiujara; cirklo, pilko
mun
luno, kosmaĵo
luno, kosmaĵo
suno
suno, sunlumo; brila, hela
suno, sunlumo; brila, hela
sin
nova, freŝa; denove
nova, freŝa; denove
poka
flanko, apudo; proksima
flanko, apudo; proksima
Vi jam scipovas paroli pri lokoj en spaco. Pri lokoj en tempo estas tre simile:
lon tenpo kama
en venonta tempo, estonte
en venonta tempo, estonte
lon tenpo pini
en finiĝinta tempo, pasinte
en finiĝinta tempo, pasinte
lon tenpo ni
dum tiu ĉi tempo
dum tiu ĉi tempo
soweli lili mi o kama suli lon tenpo kama!
Mia eta kato iĝu granda estonte!
soweli lili mi o kama suli lon tenpo kama!
Mia eta kato iĝu granda estonte!
ma Loma li ma suli lon tenpo weka.
Romio estis granda imperio antaŭ longe.
ma Loma li ma suli lon tenpo weka.
Romio estis granda imperio antaŭ longe.
Tempo ofte rolas kiel kvazaŭ “sceno”, “kunteksto” por la resto de la parolo. Ofte, ni emas meti tian kuntekston komence de frazo, kiel mi ĵus faris en ĉi tiu kun ‘ofte’! Tokipono havas vorton kiu helpas pri tio:
la
pri ..., rilate al ..., kiam ..., se ...
pri ..., rilate al ..., kiam ..., se ...
ken la
eble, ...
eble, ...
open la
komence, ...
komence, ...
lipu la
pri la libro, ...
pri la libro, ...
tenpo la
foje, ...
foje, ...
tenpo pini la
pasinte, ...
pasinte, ...
tenpo suno kama la
venonttage, ...; morgaŭ, ...
venonttage, ...; morgaŭ, ...
sin la mi wile toki e ni:
Denove, mi volas diri ke...
sin la mi wile toki e ni:
Denove, mi volas diri ke...
mi pali e ni lon tenpo kama poka.
Mi prilaboros tion baldaŭ.
mi pali e ni lon tenpo kama poka.
Mi prilaboros tion baldaŭ.
la ankaŭ uzeblas inter du frazoj, unuigante ilin. La unua frazo iĝas antaŭkondiĉo ‘se aŭ kiam …’, kaj la dua iĝas la rezulto: ‘do …’.
suno li pini.
La suno malleviĝas.
La suno malleviĝas.
mi lape.
Mi dormas.
Mi dormas.
suno li pini la, mi lape.
Kiam la suno malleviĝas, mi dormas.
suno li pini la, mi lape.
Kiam la suno malleviĝas, mi dormas.