Nyně vy znajete, kako čitati Toki Ponu. Nastal čas že by naučiti se slovam i rěčenjam! Tu jest několiko slov za prědmety:
zvěr, napriklad kot, pes, krava, myš, slon
ptica, napriklad golub, gus, sova
insekt, žuželka, napriklad žuk, mravka, motylj, pavuk
rastlina, napriklad trava, brěza, kaktus, moh
A tu jest několiko slov za dějanja:
spotrěbiti, to jest izpiti ili sjesti
viděti
znati
Mnogo česty tip rěčenja zovemo “podmet-glagol-prědmet”. To znači, že jedna věč (podmet) dělaje něčto drugoj veči (prědmetu). Sdělajmo několiko rěčenij:
soweli li moku e kasi.
Zvěr jedaje rastliny.
waso li moku e pipi.
Ptica jedaje žuželky.
pipi li lukin e soweli.
Insekt vidi zvěra.
waso li sona e kasi.
Ptica znaje drěvo.
Tu jest, čto možemo primětiti:
- Poredok slov jest taky sam kako čěsto v Medžuslovjanskom: podmet, glagol, prědmet. (Ale na razliku od Medžuslovjanskogo, tutoj poredok jest neizměnlivy.)
- li jest čestica, ktora označaje glagol.
- e jest čestica, ktora označaje prědmet.
V prěvodu na Medžuslovjansky my poněkogda vidimo jedninu, poněkogda množinu, ale to sut toliko domysly! Rěčenje v Toki Poně ne označaje, či govorimo o jednoj ptici ili o mnogyh pticah. Toki Pona ne izražaje čislo, rod ili čas. V dolgom razgovoru to obyčno jest vědomo iz konteksta!
( li i e izprva mogut sdavati se nepotrěbnymi. My uznajemo, začto oni sut potrěbne, ale za to najprvo trěba naučiti se vyše ob imennikah, glagolah, i pridavnikah!)