Dobro, za tutu lekciju sdělajmo pauzu od gramatiky, a vměsto togo pofilozofujmo!
Od davnyh časov ljudi probovali najdti prostějše věči, iz ktoryh skladajut se vse složene věči, ili v ktore jih možno grupovati. Kitajci myslili o drěvu, ognju, zemji, metalu i vodě. Grki – ob ognju, zemji, vozduhu i vodě. Někoje ine systemy vključali takože nebo. Daže nyně, kogda nauka odpovědila na mnoge pytanja o světu, množinstvo věčij prinaleži k jednomu iz ‘četyrěh stanij materije’: gaz, tekutina, tvrde tělo i plazma.
I razuměje se, že te elementy, materialy, stanja materije ne objasnjajut cělosti našego komplikovanogo světa. Ale oni pomagajut nam jego razuměti. Zato naučimo se několikym slovam Toki Pony, ktore sut koristne za jih opisyvanje:
vozduh, duša, sučnost, značenje
voda, rědka tekutina
měkke tvrde tělo ili gusta tekutina, kako pěsok, glina, těsto, klej
tvrde tělo, kako kamenj, drěvo, metal
ogonj, goreči, gorěti
studeny, hladny
nebo; vysoky, božsky, nebesny
Točno kako klasične elementy, slova Toki Pony često imajut široke značenje i vključajut mnogo idej.
- sewi ne jest jedino ‘to, čto jest vyše’, ale takože považanje, ktore imajemo k něčemu, čto jest vsegda nad nami i vsegda vně dosega.
- kon ne jest jedino ‘gaz’, ono vključaje ideju smyslnoj duši, kako něčto, čto ne možete viděti, kako něčto svezane s dyhom.
- kiwen, ko, telo ne govoret vam, odkud material pohodi, ale oni opisyvajut, kako material čuje se na dotyk.
Tutoj kurs pokazyvaje vam toliko osnovy Toki Pony, zato podajemo každo slovo s kratkym prěkladom. Ale prěklad samo namekaje na priblizny obrys semantičnogo prostora slova – na polny obseg situacij, v ktoryh slovo by imělo smysl. Izslědovanje togo semantičnogo prostora znači izslědovanje tyh situacij! A to prihodi s časom i praktikoju.
Naučimo se koristati te slova v frazah i rěčenjah:
tvrdy material rastliny, drěvo (kako material)
studeny puh, sněg
božsky duh
tekutina, ktora prinosi netrězvost, alkohol
lete li awen e moku.
Hlad shranjaje jedu.
seli li moku e kiwen kasi.
Ogonj pojedl drěvo.
telo li kama tan sewi.
Voda padaje iz neba.
(Ide dožd.)
o kama sona e kon toki!
Naučite se značenju govora!