Pytanja obyčno sut dvoh tipov:
- pytanja da / ne. To sut pytanja, na ktore možno odgovoriti „da“ ili „ne“, pozitivno ili negativno.
- otvorjene pytanja. To jest kako zapolnjanje pustyh měst: kto to sdělal? čto sdělal? komu? kde? začto?
Pytanja da / ne
Pytanje
Pametajete li, kako několiko lekcij nazad my jesmo naučili se: zěby negovati rěčenje, trěba najdti prvo slovo v glagolu? Něčto podobno dělajemo, da by stvoriti pytanja da / ne. Dvojimo prvo slovo v glagolu i stavjajemo ala medžu njimi:
či ... jedaje?
pipi li moku ala moku e len?
Či molj jedaje tkaninu?
či ... jest dobry?
kalama musi li pona ala pona tawa sina?
Či muzika jest dobra za vas? (Či ljubite muziku?)
či ... hče ...?
sina wile ala wile lape lon supa?
Či hčete spati na ložu?
či ... jest v ...?
ona li lon ala lon ma Mewika?
Či oni sut v Amerikě?
Slovjanam to može zvučati malo neobyčno! Ale něčto podobno možete viděti v Kitajskom jezyku.
Odgovor
Slovjanske jezyky imajut osoblivo slovo za „da“. Toki Pona vměsto togo dělaje to, čto dělajut Finsky, Kitajsky, Latinsky i mnoge ine jezyky: za „da“ odgovarjajete glagolom, a za „ne“ — glagolom + ala.
sitelen li musi ala musi?
Či video jest zabavno?
zabavno. (= Da, jest.)
ne zabavno. (= Ne, ne jest.)
Model V ala V (V = glagol) jest mnogo česty! Ale jest ješče jedin:
čto? ktory?
ili
... pravda? ne tako li? ili čto?
Možete dodati anu seme na konec ktorogo-libo tvrdženja, da by stvoriti iz njego pytanje:
sitelen li musi anu seme?
Video jest zabavno, pravda?
Možete odgovoriti musi ili musi ala, točno kako na obyčno pytanje da / ne! Ale jest maly smyslny njuans. Jestli koristajete anu seme, věrojetno očekyvajete, že drugy člověk bude soglasny s vami.
Odkryte pytanja
Itak, nedavno my jesmo naučili se, že seme znači „čto?“, i to jest najvažnějša čest odkrytyh pytanij! seme jest kako pusto město v rěčenju, ktoro hčete, da by drugy člověk zapolnil svojeju informacijeju:
waso li lon seme?
Kde jest ptica? (doslovno: „Ptica jest v čem?“)
waso li lon tomo.
Ptica jest v domu.
soweli li utala e jan seme?
Kogo atakoval zvěr? (doslovno: „Zvěr atakoval ktorogo člověka?“)
soweli li utala e jan Ema.
Zvěr atakoval Emu.
Pytanje i odgovor izgledajut točno jednake, kromě togo, že odgovor pojavjaje se na městu seme. Vse ostatno v rěčenju ostavaje v tom samom poredku! To jest inako neželi v Slovjanskyh jezykah, kde pytajuče slova (kto, čto, kde…) obyčno idut na početok rěčenja.
To može pomogti: jestli kogda-nebud ne jeste uvěrjeni, kako koristati seme, najprvo prědstavite sobě možny odgovor, a potom zaměnite v njem sam odgovor slovom seme. To jest udobno i legko!
kiwen li ken kama ko.
Kamenj može prěměniti se v pěsok.
kiwen li ken kama seme?
Vo čto kamenj može prěměniti se?