Nedavno jesmo naučili se slovu mute, ktoro jest mnogo koristno!
Pomyslimo o njem ješče nemnogo. Uže znajemo, kako tvoriti tute frazy:
mily kot
mnogo kotov
mnogo mily
Ale čto bude, jestli sjedinimo jih vse? To bude mnogo milyh kotov ili mnogo mily kot?
mnogo milyh kotov
Tuta fraza znači mnogo milyh kotov, zato že suwi opisyvaje soweli, i mute takože opisyvaje soweli.
Ale ja myslim, že moj kot jest mnogo mily! Kako mogu o tom skazati? Čto jestli hču, da by mute opisyvalo suwi, a ne soweli?
Tu nam pomože nova čestica:
čestica, ktora grupuje pridavniky
mnogo mily kot
Hura! Nyně možemo govoriti o soweli, ktory jest suwi mute!
Jestli ljubite matematiku, možete prědstaviti sobě, že otvarjajemo zatvorku i měnimo poredok dějanij: „kot mily mnogo“ protiv „kot (mily mnogo)“.
Pogledajmo na drugy priklad:
fotografija doma
fotografije
domy
mnogo fotografij jednogo doma
jedna fotografija mnogyh domov
Iznova možete prědstaviti sobě „fotografija dom mnogo“ protiv „fotografija (dom mnogo)“.
Očevidno, mute ne jest jedino slovo, s ktorym pi pomagaje! Pogledajmo na několiko drugyh slov:
dobry člověk
maly člověk
slegka dobry
maly dobry člověk
slegka dobry člověk
„člověk dobry maly“ protiv „člověk (dobry maly)“.
znanje o vojně
novo znanje
nova vojna
novo znanje o vojně. znanje jest novo.
znanje o novoj vojně. vojna jest nova.
„znanje vojna novy“ protiv „znanje (vojna novy)“.
Začto vse prěklady na Medžuslovjansky sut tako različne?!, možete zapytati! Medžuslovjansky glavno koristaje česti rěči, da by pokazati, ktoro slovo opisyvaje ktoro drugo: maly jest pridavnik, a slegka jest prislovnik. Kogda česti rěči sut jednake, na pomoč prihodet rod i padež: novo znanje o vojně, ale znanje o novoj vojně. I daže slovo mnogo može opisyvati ili imennik (mnogo milyh kotov), ili pridavnik (mnogo mily kot) — to pokazyvaje padež.
Ale v Toki Poně imenniky, glagoly i pridavniky mogut prěměniti se jedne v druge, a rodov i padežev ona ne imaje. Tomu to vse ne može pomogti! Vměsto togo Toki Pona koristaje toliko jednu česticu, da by prěgrupovati slova.