พวกเราทุกคนต่างอาศัยอยู่ในสังคม! มาเรียนรู้คำศัพท์ที่จำเป็นต่อการใช้ชีวิตในสังคมกัน:
ชุมชน, กลุ่ม, ทีม
เส้นทาง, วิธี, ประเพณี, ถนน
สลับ, แลกเปลี่ยน, ตลาด, ร้านค้า
เงิน, ของมีค่า
ตาย, ฆ่า
หลาย, มาก
มาลองใช้คำศัพท์ใหม่ในประโยคกัน:
nasin mute li lon.
วัฒนธรรมมีอยู่หลากหลาย
jan li pali lon kulupu.
คนทำงานอยู่เป็นทีม
len pona li wile e mani mute.
เสื้อผ้าที่ดีต้องการเงินเยอะๆ
เสื้อผ้าดีๆ มีราคาแพง
jan mute li moli tan utala suli.
คนมากมายตายเพราะสงคราม
mi wile esun e soweli mi.
ฉันต้องการขายวัวของฉัน
mi wile ala esun e soweli sina.
ฉันไม่ต้องการซื้อวัวของคุณ
นี่เป็นอีกเรื่องที่น่าสนใจที่คุณน่าจะสังเกตได้อีก: esun โดยปกติจะหมายถึงแลกเปลี่ยนหรือซื้อขาย แต่ว่าเรามีข้อมูลบริบทเพียงพอในประโยคที่จะแยกแยะได้ว่าประโยคไหนแปลว่าขาย หรือประโยคไหนแปลว่าซื้อ!
เพิ่มเติมเกี่ยวกับ mute
mute เป็นอีกหนึ่งคำที่มีประโยชน์มากๆ โดยปกติเราจะไม่เห็นคำคุณศัพท์ที่ตามหลังคำสรรพนาม mi, sina, ona เท่าไหร่นัก แต่ว่า mute นั้นสามารถนำมาใช้ประโยชน์ได้และมักพบเห็นได้บ่อย:
พวกเรา
kulupu pali li jo e mi mute.
สหภาพแรงงานประกอบด้วยพวกเราหลายคน
พวกคุณ
ona li ken sitelen e sina mute.
พวกเขาสามารถถ่ายรูปพวกคุณได้
ยังจำกฎพิเศษได้ไหม: “เมื่อ mi หรือ sina เป็นประธานของประโยค เราจะละคำว่า li” แต่กฎนั้นจะใช้ไม่ได้ในกรณีนี้! ลองมาดูตัวอย่างประโยคกัน:
mi mute li kalama musi.
พวกเราเล่นเครื่องดนตรี
sina mute li sona e ni.
พวกคุณรู้สิ่งนี้
สังเกตไหมว่าคำว่า li ไม่ได้ถูกละ นั่นเป็นเพราะว่าประธานของประโยค ไม่ใช่ mi หรือ sina แต่เป็น mi mute แทน sina mute!
มันอาจดูเหมือนเป็นข้อยกเว้นกฎที่ประหลาด แต่ต้องจำไว้เสมอว่าจุดประสงค์ของ li นั้นคือการชี้ว่าคำกริยาเริ่มขึ้นตรงไหน ถ้าเกิดว่าเราละคำในกรณีนี้ คนอ่านอาจจะเผลอเข้าใจผิดว่า mute เป็นคำกริยาของประธาน mi ก็ได้