บทเรียนที่ 27: สีสัน

มาพูดเรื่องสีกัน!

ในอักษรภาพ sitelen pona มีคำศัพท์สีหลายคำที่ดูเหมือนเป็นหลายภาพ ผสมกัน: ประกอบด้วยรูปสามเหลี่ยมจาก 󱤞 kule ผสมกับคำอื่น เช่น 󱤂 ala, 󱥰 uta, 󱥤 suno, 󱤗 kasi นอกจากนี้ยังมีสัญลักษณ์ผสมอีกหลายตัวใน sitelen pona: 󱤶 moku, 󱥉 pali, 󱤙 kepeken มีภาพ 󱤭 luka และคำว่า 󱤕 kalama, 󱥌 pana, 󱥡 sona, 󱥬 toki ก็มีเส้นสามเส้นที่เราเรียกว่า ‘สัญลักษณ์การส่งออกไป’ ถ้าคุณสังเกตเห็นตั้งแต่แรกคือคุณเก่งมากๆ เลยล่ะ!

คำศัพท์เกี่ยวกับสีในที่นี่จะหมายความรวมถึงสีครบ ทุกเฉดสี แล้ว ไม่ใช่แค่สีที่เขียนไว้เท่านั้น (เช่น loje รวมทั้งแดงอ่อนและแดงเข้ม) นอกจากนี้ คำว่า 󱤣 laso ก็เป็นอีกคำที่น่าสนใจ: ในภาษา Toki Pona สีเขียวและสีฟ้าจัดอยู่เป็นเฉดสีของสีเดียวกัน เช่นเดียวกับในภาษาญี่ปุ่น เวียดนาม ซูลู และอีกหลายภาษา รวมทั้งภาษาไทยที่ผู้สูงอายุบางคนเรียกสีฟ้าว่าสีเขียวด้วยเช่นกัน ซึ่งสองประโยคต่อไปนี้เป็นประโยคที่สมเหตุสมผลในภาษา Toki Pona แต่ว่าคนไทยในยุคปัจจุบันอาจจะรู้สึกว่าไม่ถูกต้อง:

เราต้องใช้สีด้วยเหรอ

เช่นเดียวกับเรื่องเพศในบทที่แล้ว เรื่องสีในภาษา Toki Pona ก็ไม่ค่อยนิยมใช้ในประโยคมากเท่าที่คุณคิด ซึ่งในภาษาอื่นๆ ทั่วไปมักมีการใช้สีเป็นทางลัดในการเปรียบเปรยคำศัพท์ให้ได้ความหมายเฉพาะเช่น ธุรกิจสีเทา (ธุรกิจผิดกฎหมาย), ใจดำ (ไม่มีน้ำใจ), ซองขาว (ใบลาออก) แต่ใน Toki Pona จะไม่ใช้ทางลัดด้วยวิธีเปรียบเปรยแบบนั้น และจะพูดถึงสีเพื่อหมายถึงสีสันของสิ่งนั้นจริงๆ เท่านั้น:

คำว่าบ้านสีขาว (a white house) และทำเนียบขาว (the White House) นั้นแตกต่างกันโดยสิ้นเชิง:

ที่ฉันเพิ่งยกเรื่องนี้มาพูดตอนนี้เพราะว่าเรื่องสีเป็นตัวอย่างที่เห็นชัดที่สุด แต่ว่ามันเป็นจริงสำหรับวลีทุกประเภทเลยนะ! ดังนั้นก่อนที่จะใช้คำคุณศัพท์มาขยายคำใดก็ตาม ให้ลองหยุดและคิดดีๆ ก่อนเสมอว่า: คำคุณศัพท์เหล่านี้เป็นการบรรยายคุณลักษณะสำคัญของสิ่งที่คุณต้องการพูดถึงจริงๆ หรือเปล่า หรือว่ามันเป็นการเปรียบเปรยถึงสิ่งอื่นอยู่กันแน่