Doon sa ika-8 aralin, natuto tayo ng tatlong pang-ukol: tawa, lon, tan, na nagsasabi tungkol sa direksyon and lokasyon.Pero sa katotohanan, ang Toki Pona ay mayroong pang dalawang pang-ukol:
gamit ng, sa pamamaraan ng
parang, magkatulad, kagaya
Matuto pa tayo ng iilan pang mga salita na madalas ginagamit kasama ng mga pang-ukol na ito:
ibahin; iba
magtrabaho, gumawa
ladrilyo
Aalahanin mo pa rin, nagsisimula ang mga pang-ukol ng pariralang pang-ukol:
kagaya ikaw
gamit ng wika
sa pamamagitan ng ibang gamit
At ang parirala na ito ay puwedeng mailagay sa katapusan ng mga pangungusap:
mi toki sama sina.
Nagsasalita ako tulad mo.
mi pali e leko kepeken ilo.
Gumagawa ako ng ladrilyo gamit ng gamit.
O bilang ang pandiwa:
ona li sama sina.
Sila ay parang ikaw.
ona li kepeken ilo.
Gumagamit sila ng gamit.
Paggalaw ng bahay
Ngayon na alam mo na ang limang pang-ukol: tawa, lon, tan, kepeken, and sama, mayroon akong bagong kaalaman tungkol dito: puwede itong gamitin parang ng mga karaniwang pangngalan, pandiwa, at pang-uri!
gumalaw; paggalaw; gumagalaw
totoo, umiiral
kadahilan, kagalingan
pagkakagamit
katulad
Iilan sa kanila, tulad ng tawaat lon, ay ginagamit madalas parang ganito. Ang mga iba tulad ng tan at kepeken, ay paminsan-minsan lamang. Tumingin tayo sa iilang mga halimbawa:
sona mi li sama.
Magkatulad ang kaalaman ko.
toki sina li lon.
Totoo ang sinasabi mo.
mi wile lukin e sitelen tawa.
Gusto kong manood ng isang gumagalaw na larawan. (isang video, palabas)
mi sona ala e tan.
Hindi ko alam ang kadahilan.
Gusto naming isulat ang mga pangungusap kung saan hindi ito puwedeng mabasa bilang mga “pang-ukol”. Wala silang parirala pagkatapos sa kanila!
Minsan, kaya mong gumawa ng halos na magkatulad na pangungusap, pero sa isa ay pandiwa ang tawa o lon, at doon sa isa pa ay pang-ukol ang tawa o lon! Siguraduhin mong matitiyak mo ang dalawa:
jan li tawa tomo.
Pumupunta ang tao sa bahay. (pang-ukol)
jan li tawa e tomo.
Ginagalaw ng tao ang bahay. (pandiwa)
mi lon ma.
Nasa lupa ako. (pang-ukol)
mi lon e ma.
Itinatawag ko ang lupain sa katotohanan.
Nagpatupad ako ng bansa. (pandiwa)