Magsalita tayo tungkol sa oras! Baka nakita mo na medyong naiiba-iba ang pagsalin ko sa Tagalog ng mga pangungusap sa Toki Pona: minsan nangyayari ngayon, sa nakaraan, o sa kabukasan. Ito ay dahil, ang pangungusap sa Toki Pona ay walang idinadalang impormasyon tungkol sa oras na iginanap ito, kaya puwede ito maging kahit anong oras! Pero siyempre naman, kaya nating gumamit ng mga salita na may relasyon sa oras para maipahitwatig ito.
Matuto tayo ng iilan sa kanila:
oras, sandali, sitwasyon
pabilog, umuulit, taun-taon; bilog, bola
buwan, planeta
araw, liwanag ng araw; maliwanag
bago; ulit
tabi, katabihan; malapit
Alam mo na kung paano magpahiwatig ng lokasyon sa lugar. Halos magkatulad lang ito sa pagpapahiwatig ng oras:
sa parating na oras, sa kinabukasan
sa natapos na oras, sa nakaraan, noong dati
sa oras na ito, ngayon
soweli lili mi o kama suli lon tenpo kama!
Sana'y lumaki ang maliit kong pusa sa kinabukasan!
ma Loma li ma suli lon tenpo weka.
Dati, malaking imperyo ang Rome.
Madalas ang oras ay parang isang “tagpuan”, isang “konteksto” para sa sumusunod na pangungusap. Madalas, gusto naming lagyan ito sa simula ng isang pangungusap, parang yung mga ginamit ko dito! Mayroong salita ang Toki Pona na makakatulong sa konteksto:
sa ... naman, tungkol sa ... naman, noong ..., kung ...
baka, ...
sa simula, ...
sa aklat naman, ...
minsan, ...
sa nakaraan naman, ...
sa susunod na araw, ...; bukas, ...
sin la mi wile toki e ni:
Uulitin ko, gusto ko lang sabihin na...
mi pali e ni lon tenpo kama poka.
mamaya ko ito gagawin.
Puwede ring gamitin ang la sa pagitan ng dalawang pangungusap, na ipinagsasama-sama nito para maging isang pangungusap. Ang una ay nagiging isang kondisyon tulad ng ‘kung o kapag …’, at ang pangalawa ay ang bunga: ‘kaya, o edi…’.
Lumulubog ang araw.
Natutulog ako.
suno li pini la, mi lape.
Kapag lumulubog na ang araw, natutulog ako.